Thứ tư, 29/05/2024 00:44 (GMT+7)

Bắc Giang: Trải nghiệm di tích lịch sử văn hoá Nghè Trận-dấu ấn thời Lê

Trần Ngọc Sơn -  Thứ sáu, 21/04/2023 22:39 (GMT+7)

Theo dõi MTĐT trên

Một ngày trung tuần tháng 04/2023, chúng tôi có dịp về thăm quan di tích lịch sử văn hóa Nghè Trận - công trình lich sử dấu ấn thời Lê (thế kỷ 18) thuộc địa bàn xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang (Bắc Giang).

tm-img-alt
Cổng lối vào di tích lịch sử văn hóa Nghè Trận: Ảnh: TNS. 

Di tích Nghè Trận tọa lạc trên một gò đồi, cách trung tâm thị trấn Kép (huyện Lạng Giang) khoảng 1,2 km về phía Đông Nam. Cách trung tâm TP. Bắc Giang (Bắc Giang) khoảng 20 km về phía Đông Bắc. Với tổng diện tích là 1.143,2 m2, Nghè Trận là công trình di tích lịch sử văn hóa của nhân dân và địa phương Làng Kép, xã Cần Dinh, tổng Cần Dinh, huyện Bảo Lộc, phủ Lạng Giang, xứ Kinh Bắc. Nay thuộc thôn Kép 11, Kép 12, xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang (Bắc Giang).

tm-img-alt
Phía trước Nghè Trận hôm nay. Ảnh: TNS. 

Nghè Trận có bình đồ kiến trúc kiểu chữ nhất dọc gồm hai gian nhỏ, bên trong 

có đầy đủ đồ thờ tự. Hiện nay Nghè Trận có bình đồ kiến trúc kiểu chữ đinh với 03 gian tiền tế nối liền 02 gian hậu cung. 

Cụ Nguyễn Quang Thổ, 84 tuổi, ở thôn Kép 11, xã Hương  Sơn - Trưởng Tiểu Ban quản lý di tích lịch sử văn hóa Nghè Trận cho biết, theo tương truyền xưa, Nghè Trận thờ tướng hai bà Trưng. Khi trận đánh Cần Trạm diễn ra ác liệt, rất nhiều nghĩa quân, tướng sĩ đã tử trận tại khu vực này, nhân dân lập ban thờ các vong linh các nghĩa quân, tướng sĩ từ đó có tên gọi “ Nghè Trận”. 

tm-img-alt
Mặt tiền phía trước và dãy tường sau và mái bên Nghè trận xưa: Ảnh sưu tầm

Hiện nay, các di vật, hiện vật còn lại được bảo tồn trong di tích như: kiệu thánh thời Lê (thế kỷ 18); bát hương gốm Phù Lãng (thế kỷ 19); 02 pho tượng cổ thời Nguyễn (thế kỷ 20). Các vật dụng ngai thờ, tượng thờ, bát hương, chuông đồng, lọ hoa và các đồ thờ tự khác chứng minh cho thấy Nghè Trận được xây dựng hình thành từ thế kỷ 18. 

tm-img-alt
Bộ kiệu thánh thời Lê (thế kỷ 18) xưa: Ảnh Sưu tầm. 

Căn cứ các hiện vật như ngai thờ, tượng thờ và nguồn tư liệu như văn tế, văn cúng có ở đây hiện nay, Nghè Trận thờ thần Cao Sơn và Quý Minh; Minh Giang đô đốc thống và Đô thiên phụ là tướng tài đời Vua Hùng Vương thứ 18 có nhiều công lao với dân với nước chống giặc ngoại xâm bảo vệ nền độc lập dân tộc. Khi thác đi là những vị thần linh thiêng, hiển thánh âm phù giúp dân diệt trừ tai họa đem lại bình yên cho đất nước. Nghè Trận còn là nơi thờ vong linh các binh lính, tướng sĩ tử trận trong trận đánh ở thành Cần Trạm của quan quân nhà Lê với giặc Minh ở thế kỷ 15. 

tm-img-alt
Cụ Nguyễn Quang Thổ (áo đỏ đầu tiên từ phải sang trái) cùng các cụ trong BQL di tích thắp hương tại ban thờ chính Nghè Trận. Ảnh: TNS. 

Bức tường phía trước cửa hậu cung hoành phi, câu đối đắp nổi bằng chữ Hán - Nôm chính giữa phía trên là chữ “Trạc quyết linh” và dãy câu đối có ghi:

“Thánh đức uông dương phụ thế đạo
Thần uy hách trạc phúc tư dân”

Dịch là:

Đức thánh mênh mông cứu giúp đời
Thần uy hiển hách đem phúc cho dân.

“Thủy nhiều hoa hoàn trùng tân miếu vũ
Phong điều vũ thuận ngưỡng hạ thần hưu”

Dịch là:

Thủy nhiều hoa hoàn cùng nhau trùng tu đình miếu
Phong điều vũ thuận cùng hưởng ơn lớn của bậc thần.

Chữ Hán trên câu đầu có ghi: “Khương Thái công tại thử”. Dịch là: Khương Thái công tại nơi này. “Hoàng đạo điệu quang lâm”. Dịch là: Hoàng Đạo mang những điều tốt đẹp láng láng. 

tm-img-alt
Cụ Nguyễn Quang Thổ giải thích nghĩa của dãy hoành phi, câu đối trước mặt tiền gian hậu cung. 

Nằm trong quần thể di tích thành Cần Trạm (thị trấn Kép, huyện Lạng Giang) gắn liền với cuộc kháng chiến chống quân Minh của nhân dân ta ở đầu thế kỷ 15. Nghè Trận là công trình lịch sử văn hóa, tín ngưỡng cổ, lâu đời (thế kỷ 18) có ý nghĩa lịch sử văn hóa quan trọng đối với nhân dân và địa phương trong vùng. 

Trong kháng chiến chống thực dân pháp giai đoạn năm 1946-1947, giặc Pháp bắn phá khu vực làng Kép, Nghè Trận cũng bị tàn phá hư hỏng, nhân dân địa phương nhiều lần góp của, góp công tu sửa và tôn tạo. Công trình trải qua thời gian sử dụng nhiều thế kỷ bị xuống cấp, nhân dân và Chính quyền địa phương các cấp nhiều lần đóng góp công sức, tiền của đầu tư tôn tạo và sửa chữa.

Các mốc thời điểm chính vào năm 1991, 2006, đầu tư sửa một số hạng mục và dựng lại 02 gian Tòa hậu cung, năm 2019, xây dựng mới 03 gian Tòa tiền tế to đẹp, khang trang. Năm 2009, Nghè Trận được UBND tỉnh Bắc Giang Quyết định xếp hạng công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh (Quyết định số 1587/QĐ-UBND ngày 17/9/2009). Góp phần nâng cao ý nghĩa, giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của nhân dân trong vùng và phục vụ du khách tới nghiên cứu, tham quan du lịch ngày một phát triển.  

tm-img-alt
Cụ Đặng Xuân Bộ ở thôn thôn Kép 11, thành viên Ban Quản lý di tích Nghè Trận điểm chuông tại di tích lịch sử Nghè Trận. Ảnh: TNS. 

Nói về di tích lịch sử văn hóa Nghè Trận, chúng tôi trao đổi với ông Vũ Văn Báo - Chủ tịch UBND xã Hương Sơn (huyện Lạng Giang ) chia sẻ: “Nghè trận được xây dựng hình thành từ thế kỷ 18. Gắn liền với quần thể di tích thành Cần Trạm - Hố Cát - Xương Giang. Căn cứ vào nguồn tư liệu lịch sử chiến thắng Cần Trạm của nghĩa quân Lam Sơn (thế kỷ 15), những địa danh lịch sử như: Bãi Chiến; Nghè Trận; Xóm Dinh; Đấu đong quân; Ngô binh đấu thành; đồi Ngô Công; đền Càn…

Từ bao đời nay, bà con nhân dân địa phương trong coi Nghè Trận là một điểm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng. Lễ hội Nghè Trận được mở vào ngày mồng 6 tháng giêng âm lịch. Tổ chức phần lễ có dâng hương; phần hội có các trò chơi dân gian: Đá bóng; bóng chuyền hơi, đập niêu, bắt lợn, bắt vịt”. Với giá trị lịch sử văn hóa truyền thống, hàng năm Nghè trận đón hàng trăm lượt du khách tìm đến nghiên cứu và tham quan, du lịch góp phần thúc đẩy sự phát triển ngành du lịch của tỉnh Bắc Giang trong thời kỳ đổi mới. 

Bạn đang đọc bài viết Bắc Giang: Trải nghiệm di tích lịch sử văn hoá Nghè Trận-dấu ấn thời Lê. Thông tin phản ánh, liên hệ đường dây nóng : 0912 345 014 Hoặc email: [email protected]

Cùng chuyên mục

Bài thơ: Nỗi nhớ mùa thi
Anh gom vào nỗi nhớ đêm đêm//Cánh Bằng lăng lặng thầm nhắc nhở//Tuổi học trò, tập yêu một thuở///Ngăn ngắt chân trời mây trắng lững lờ trôi.

Tin mới

Xây dựng đô thị Phan Thiết thông minh, hiện đại ( Bài 1)
Phan Thiết - điểm đến nổi tiếng với du khách trong, ngoài nước đang nỗ lực xây dựng đô thị thông minh, hiện đại như nhiều thành phố khác trong cả nước. Tuy vậy còn nhiều bất cập, nhất là vấn đề môi trường, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành.